Geen emoties voelen
Emotionele afvlakking door depressie, depersonalisatie, stress of medicatie, en wat helpt
Geen emoties voelen, ook wel emotionele afvlakking of verdoving genoemd, is geen aparte stoornis. Het is een klacht die bij verschillende aandoeningen voorkomt. De meest voorkomende oorzaken zijn depressie, depersonalisatie, langdurige stress of burn-out, trauma en bijwerkingen van antidepressiva. Ook moeite met het herkennen van eigen gevoelens (alexithymie) speelt soms mee. Uitzoeken welke oorzaak bij jou speelt helpt, want de aanpak verschilt per oorzaak.
- Depressie (anhedonie): geen plezier of interesse meer, met somberheid en weinig energie.
- Depersonalisatie: je weet wat je zou moeten voelen, maar er zit een glazen wand tussen jou en je gevoel.
- Antidepressiva: bijna de helft van de gebruikers meldt emotionele afvlakking [1].
- Stress, burn-out en trauma: je gevoel “staat uit” als bescherming.
- Alexithymie: je voelt wel iets, maar kunt moeilijk herkennen of benoemen wat.
Hoe voelt het om geen emoties te voelen?
Mensen beschrijven het als leeg, vlak, verdoofd of “alsof iemand de kleur uit het leven heeft gehaald”. Je ziet je kind, partner of beste vriend en weet dat je van ze houdt, alleen voel je het niet. Muziek raakt je niet meer, een begrafenis of feest doet je weinig. Vaak komt daar schuldgevoel bij: “Wat is er mis met mij?”
Het verschil tussen de oorzaken zit vaak in de details. Welk soort vlakheid herken je?
Mogelijke oorzaken naast elkaar
| Oorzaak | Hoe het voelt | Wat er vaak bij hoort |
|---|---|---|
| Depressie en anhedonie | Niets geeft nog plezier of interesse. Geen zin, geen motivatie. | Somberheid, moeheid, slaapproblemen, schuldgevoel. |
| Depersonalisatie | Je gevoel zit achter glas. Je weet wat je zou moeten voelen. | Je los voelen van jezelf, derealisatie, angst om gek te worden. |
| Antidepressiva | Minder pieken en dalen, ook minder blijdschap of verdriet. | Begonnen na starten of ophogen van medicatie. |
| Stress en burn-out | Op, leeg, niets meer kunnen voelen of geven. | Uitputting, concentratieproblemen, prikkelbaarheid. |
| Trauma en PTSS | Gevoel staat uit, vooral rond herinneringen. | Herbelevingen, schrikachtigheid, vermijden. |
| Alexithymie | Je voelt wel iets in je lichaam, maar weet niet wat het is. | Vaak al lang zo, komt vaker voor bij autisme. |
Geen emoties voelen bij depersonalisatie
Emotionele verdoving is een van de vier kernklachten van depersonalisatie [2]. Kenmerkend is dat je je bewust bent van het gemis. Je zoekt naar je gevoel, checkt steeds of je al iets voelt, en dat controleren maakt het gevoel juist vlakker. Hersenonderzoek laat zien dat bij depersonalisatie gebieden die emoties verwerken minder reageren, terwijl gebieden die emoties afremmen actiever zijn [3]. Het gevoel is er nog, het wordt gedempt.
Het vlakke gevoel vond ik zwaarder dan de onwerkelijke wereld. Ik dacht dat ik voorgoed iets kwijt was. Achteraf was het gevoel er steeds, alleen weggestopt. Toen het in therapie terugkwam, kwamen eerst de lastige emoties. Dat was heftig, en tegelijk een teken dat het werkte.
Emotionele afvlakking door antidepressiva
In een enquête onder ruim 650 mensen die antidepressiva gebruikten, meldde 46 procent emotionele afvlakking [1]. Het komt vooral voor bij SSRI’s en SNRI’s en hangt vaak samen met de dosis. Merk je dit? Bespreek het met je arts. Soms helpt een lagere dosis of een ander middel. Stop nooit zelf abrupt, dat kan onthoudingsklachten geven. Lees meer bij stoppen met antidepressiva.
Wat kun je doen?
- Zoek uit wat er speelt. Gebruik de tabel hierboven en bespreek het met je huisarts. Bij depressie of bijwerkingen is een andere aanpak nodig dan bij depersonalisatie.
- Stop met zoeken naar je gevoel. Steeds checken of je al iets voelt, houdt de vlakheid in stand. Richt je op wat je doet.
- Doe dingen die je vroeger waardevol vond. Ook als het nu niets oplevert. Gevoel volgt vaak pas later op gedrag. Dit heet gedragsactivatie en is een bewezen onderdeel van behandeling bij depressie.
- Zoek sterke prikkels op. Sport, muziek hard aan, koud water, dansen of een spannende film. Bij depersonalisatie verminderen sterke prikkels de klachten tijdelijk [4].
- Praat erover. Met iemand die je vertrouwt, je huisarts of lotgenoten op het forum.
Veelgestelde vragen
Bestaat er een stoornis waarbij je geen emoties voelt?
Er is geen aparte stoornis die zo heet. Geen emoties voelen is een klacht die past bij depressie, depersonalisatie-derealisatiestoornis, PTSS, burn-out of bijwerkingen van medicatie. Alexithymie is een persoonlijkheidskenmerk, geen stoornis.
Komt mijn gevoel terug?
Bij de meeste oorzaken wel. Bij depressie en depersonalisatie komt het gevoel vaak geleidelijk terug als de onderliggende klachten afnemen. Bij afvlakking door medicatie verbetert het meestal na aanpassing van de dosis of het middel.
Is geen emoties voelen hetzelfde als psychopathie?
Nee. Mensen die lijden onder het gemis van gevoel, vinden dat juist erg. Dat laat zien dat ze wel om anderen geven.
Bronnen
- Goodwin GM, Price J, De Bodinat C, Laredo J. Emotional blunting with antidepressant treatments: a survey among depressed patients. Journal of Affective Disorders. 2017;221:31-35.
- Sierra M, Baker D, Medford N, David AS. Unpacking the depersonalization syndrome: an exploratory factor analysis on the Cambridge Depersonalization Scale. Psychological Medicine. 2005;35(10):1523-1532.
- Phillips ML, Medford N, Senior C, e.a. Depersonalization disorder: thinking without feeling. Psychiatry Research: Neuroimaging. 2001;108(3):145-160.
- Simeon D, Knutelska M, Nelson D, Guralnik O. Feeling unreal: a depersonalization disorder update of 117 cases. Journal of Clinical Psychiatry. 2003;64(9):990-997. PubMed
Dissociatie.com geeft informatie en ervaringen, geen medisch advies, diagnose of behandeling. Twijfel je over je klachten, neem dan contact op met je huisarts. Lees de volledige disclaimer.