Voorbeelden van dissociatie
Om dit abstracte verschijnsel van dissociatie concreter te maken, deel ik enkele praktijkvoorbeelden. Deze voorbeelden zijn gebaseerd op veelvoorkomende ervaringen, de namen en specifieke details zijn gefingeerd.
Laatst bijgewerkt: 16 juli 2026
Sarah’s verhaal: derealisatie tijdens het winkelen
Sarah (28) loopt door een druk winkelcentrum als het ineens gebeurt. De wereld om haar heen begint er anders uit te zien. De mensen lijken verder weg, als acteurs in een film. De kleuren worden vlakker, geluiden klinken doffer. Hoewel ze weet dat ze in een bekend winkelcentrum is, voelt alles vreemd en onwerkelijk aan. Ze blijft doorlopen, maar het voelt alsof ze door een glazen wand naar de wereld kijkt. Dit is een voorbeeld van derealisatie.
Thomas’ ervaring: depersonalisatie tijdens een presentatie
Thomas (35) staat voor een groep collega’s een presentatie te geven als hij zich ineens anders voelt. Het is alsof hij zichzelf van een afstand ziet praten. Hij hoort zijn eigen stem, het voelt niet als zijn stem. Zijn bewegingen voelen mechanisch aan, alsof iemand anders zijn lichaam bestuurt. De presentatie gaat door, hij voelt zich volledig losgekoppeld van zichzelf. Dit is een voorbeeld van depersonalisatie.
Lisa’s moment: dissociatieve amnesie
Lisa (42) wordt wakker en kan zich niet herinneren hoe ze thuisgekomen is van haar werk. De laatste herinnering die ze heeft is dat ze achter haar bureau zat. Ze weet rationeel dat ze naar huis moet zijn gereden, haar auto staat immers voor de deur, de hele rit is weg uit haar geheugen. Dit gebeurt vaker, vooral op stressvolle dagen. Lees meer over dissociatieve amnesie.
Mark’s worsteling: emotionele dissociatie
Mark (31) zit bij de begrafenis van zijn oma. Iedereen om hem heen is verdrietig, hij voelt niets. Het is niet dat hij niet van zijn oma hield, integendeel. Het is alsof er een muur staat tussen hem en zijn emoties. Hij ziet mensen huilen en weet dat hij ook verdrietig zou moeten zijn, hij voelt zich volledig afgesloten van zijn gevoelens. Dit emotioneel vlakke gevoel lijkt op anhedonie.
Emma’s dagelijkse strijd: chronische dissociatie
Emma (25) ervaart al jaren periodes van dissociatie. Soms duurt het uren, soms dagen. De wereld voelt dan wazig aan, alsof ze door een beslagen raam kijkt. Ze functioneert wel, gaat naar haar werk, spreekt af met vrienden, voelt zich niet echt aanwezig. Het is als het leven op automatische piloot.
David’s trigger: dissociatie door overprikkeling
David (39) zit in een druk restaurant. De combinatie van felle lampen, pratende mensen, rinkelend bestek en muziek wordt hem teveel. Langzaam voelt hij zichzelf wegzakken. Hij is er nog wel, het voelt alsof er een deken over al zijn zintuigen wordt gelegd. Alles wordt vager, verder weg.
Waarom deze voorbeelden belangrijk zijn
Deze voorbeelden laten zien hoe verschillend dissociatie kan zijn. Voor sommigen is het een kortdurende ervaring, voor anderen een aanhoudende toestand. De trigger kan stress zijn, overprikkeling, of soms is er geen duidelijke aanleiding.
Herkenning en erkenning
Herken je jezelf in een van deze verhalen? Weet dat je niet alleen bent. Dissociatie komt vaker voor dan veel mensen denken. Het is een normale reactie van je brein op overweldiging of stress.
Veelgestelde vragen
Zijn dit echte verhalen?
De verhalen zijn gebaseerd op veelvoorkomende ervaringen die ik hoor van lotgenoten en lezers. Namen en specifieke details zijn gefingeerd, om herkenbaarheid te bieden zonder de privacy van individuen te raken.
Wanneer wordt dit een dissociatieve stoornis?
Een enkele episode is op zichzelf geen stoornis. Van een stoornis is sprake wanneer de klachten aanhouden of terugkeren, veel lijdensdruk veroorzaken of je functioneren duidelijk beperken. Bekijk de zelftest voor een eerste, vrijblijvende inschatting.
Herken ik mezelf hierin, wat nu?
Lees de pagina die het dichtst bij jouw ervaring komt, zoals derealisatie of depersonalisatie, voor meer uitleg over oorzaken en wat helpt.
Hulp zoeken
Bij soortgelijke ervaringen is het belangrijk om te weten dat er hulp beschikbaar is. Een therapeut die ervaring heeft met dissociatie kan je helpen om:
- Je ervaringen beter te begrijpen
- Triggers te leren herkennen
- Handvatten te ontwikkelen voor omgang
- Onderliggende oorzaken aan te pakken
Wil je je eigen ervaring delen of meer informatie? Je kunt altijd contact opnemen via de contactpagina.
Bronnen
De classificatie van de verschillende vormen in dit artikel is gebaseerd op de GGZ Standaarden over dissociatieve stoornissen. De voorbeelden zelf zijn gefingeerd en gebaseerd op eigen ervaring en gesprekken met lotgenoten.
